Στο τέταρτο επεισόδιο της σειράς «Τα ιδρύματα δεν είναι λύση», η Βιβή αφηγείται τη ζωή της μέσα στα ιδρύματα, την απουσία οικογένειας, τη μοναξιά και τη διαρκή προσπάθεια να επιβιώσει και να σταθεί αυτόνομα ως γυναίκα με αναπηρία.
Μιλά για τον κοινωνικό αποκλεισμό, τις διακρίσεις στην εργασία και στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και για τη δύναμη που ανέπτυξε μέσα από τις δυσκολίες. Μέσα από τη δική της ιστορία αναδεικνύεται η ανάγκη για συμπεριληπτική εκπαίδευση, προσβασιμότητα και μια κοινωνία χωρίς διαχωρισμούς και ιδρυματικές λογικές.
Μπορείς να ακούσεις το podcast στο spotify εδώ
Ακολουθεί η απομαγνητοφώνηση του.
Εισαγωγή
8 άνθρωποι, 8 ιστορίες από ιδρύματα
Σειρά podcasts « Τα ιδρύματα δεν είναι λύση»
Ένα πρόγραμμα για την ενδυνάμωση και την ορατότητα των ανθρώπων που ζουν σε ιδρύματα στην Ελλάδα και για την προώθηση της αποιδρυματοποίησης.
Παραγωγή: TANDEM
Ηχοληψία: Κωνσταντίνος Τούντας
Εκφώνηση: Ελεάννα Αποστολάκη
‘Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» που συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί”
Βιβή:
[μουσική εισαγωγής]
Παιδικές μνήμες από το ίδρυμα
Θυμάμαι ότι ήμουν, μωρό, μικρή… μικρή, μωρό, τελοσπάντων και με είχαν πάει σε ένα θάλαμο … με ένα βρακάκι τσόχινο. Γιατί τότε στα ιδρύματα όλα τα ρούχα που φορούσαμε ήταν ιδρυματικά, ήμασταν… ήταν όλα τα ίδια και είχαν μία αίσθηση της τσόχας, δηλαδή ήταν λίγο άγρια στην αφή.
Και ήμουνα στον έκτο και θα έπρεπε να με πάνε στον τρίτο που ήταν τα πιο μεγάλα παιδιά. Αυτό το θυμάμαι. Με πήγανε στον τρίτο και μετά τσακωνόντουσαν, του θάλαμου του έκτου με τον τρίτο, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη και του τσόχινου… δηλαδή ότι ήταν χρεωμένο ας πούμε [γέλιο] το τσόχινο στον έκτο.
Τέλοσπάντων κάπως ήταν αυτό με το ρουχισμό, δηλαδή ότι στον τρίτο θα άλλαζα και… Αλλά είναι ατελείωτα τα περιστατικά. Δηλαδή από πού να ξεκινήσω και από πού να…
Ασθένειες, φόβος και συλλογική ζωή
Θυμάμαι όταν αρρωσταίναμε, πάλι μικρά όλα μαζί, 30-40 παιδιά, με δύο νοσοκόμες, έβηχε όλος ο θάλαμος όταν περνάγαμε κοκκύτη ή όταν είχαμε ιλαρά όλοι μαζί, αρρωσταίναμε όλοι μαζί.
Εντάξει ήταν λίγο [παύση] ε, τρομακτικό.
Επίσης θυμάμαι και ωραίες στιγμές που πάλι ήμασταν όλα μαζί και είχε μία ελληνική ταινία ασπρόμαυρη και όλοι περιμέναμε αυτή την ώρα να μας βάλουν αυτή την ταινία.
Τι άλλο… Θυμάμαι, πάλι καλή έτσι η στιγμή, που βοηθούσαμε τις νοσοκόμες να φέρουν την τροφοδοσία στα παιδάκια και στους θαλάμους με… το κέρδος, ας πούμε, θα ήταν ένα πιάτο φρουτόκρεμα. Πχ αν τους βοηθούσαμε.
Διάφορα, διάφορα, πολλά. Και καλά και στενάχωρα.
Η απουσία της μητέρας και η ανάγκη για φροντίδα
Μου έλειπε η οικογένειά μου και μεταφραζότανε στη μαμά, μάνα.Η μάνα μου μου έλειπε πάρα πολύ. Η μαμά μου. Δηλαδή αυτό μου στοίχισε, νομίζω, μέχρι και την ενήλικη ζωή μου που με στιγμάτισε, σε στιγματίζει αυτό.
Όταν πήγαμε στα κορίτσια, ας πούμε, είμασταν και μικρά και μεγάλα και εφηβεία και μεγαλύτερες γυναίκες, γιατί υπήρχαν όλες οι ηλικίες, θυμάμαι ότι υπήρχαν συμπάθειες, ας πούμε, από μία κοπέλα που ήταν 30 χρονών, εμείς ήμασταν 7-8, που μας αγκαλιάζανε, ας το πούμε, μας περιποιούντουσαν.
Κι εμείς τις είχαμε έτσι ένα υψηλό πρότυπο, δηλαδή… τις είχαμε και λίγο σαν μαμάδες, ας πούμε, σαν αδερφές. Νιώθαμε μία προστασία, κάτι ρε παιδί μου, μία αγάπη, ξέρω γω, μία φροντίδα.
Υπήρχαν και κάποιοι εργαζόμενοι, ας πούμε, στην δική μου την περίπτωση μία φυσικοθεραπεύτρια που με είχε πολύ αγκαλιάσει. Την ένιωθα λίγο σαν μητέρα. Βέβαια, αυτά δεν τα έκφραζες τότε. Αλλά ενδόμυχα, ναι, την είχα έτσι το μυαλό μου. Αφού μ’ αγαπούσε και μ’ αγκάλιαζε, ας το πούμε, με την έννοια ότι ναι, ένιωθα καλά, ένιωθα όμορφα.
Βάρδιες, ελλείψεις και καθημερινότητα στο ίδρυμα
Εντάξει, εγώ θυμάμαι ότι ήμασταν πάρα πολλά παιδιά. Οι νοσοκόμες πάντα ήταν ελάχιστες. Την ημέρα σίγουρα ήταν περισσότερες και ήταν και προϊσταμένες και τα λοιπά.Το βράδυ ήταν λίγο πιο δύσκολα για όλους, δηλαδή, εντάξει. Αλλά δεν το πολύ… ε, μπορώ να το… επεξεργαστώ. Γιατί εντάξει, συνήθως κοιμόμασταν, αν δεν είχες κάποιο περιστατικό αιφνίδιο, να σε ξυπνήσει, κάποιο παιδί να πέσει, κάποιο παιδί να είναι άρρωστο, ώστε να γίνει ένας ντόρος και να σε ξυπνήσει.
Δεν παίρναμε και χαμπάρι πολύ, ας πούμε, τι γινότανε, να το πω και έτσι.
Η δύσκολη έξοδος από το ίδρυμα
Αφού είχα τελειώσει και το γυμνάσιο, ήμουνα στο Λύκειο και ήμουνα όντως σ’ ένα οικοτροφείο, το τελευταίο το ίδρυμα.
Εκεί κουράστηκα και εγώ το ίδρυμα και όλα αυτά και έλεγα μήπως είναι καλύτερα να κοινωνικοποιηθώ και να πάω να ζήσω, ας το πούμε, με την οικογένειά μου και να βγω τέλος πάντων στον έξω κόσμο.
Αλλά ήτανε πολύ οδυνηρή εμπειρία, διότι υπήρχε πολλή μοναξιά, πολλή απόρριψη, τουλάχιστον στη δική μου την περίπτωση.
Οπότε σκέφτηκα ότι ίσως είναι καλύτερα να γυρίσω ξανά στο ίδρυμα, όπου ήταν οι φίλοι μου, οι παρέες μου. Και σίγουρα υπήρχε και μία μεγαλύτερη αποδοχή.
Βέβαια καταλάβαινα ότι… όχι το ίδρυμα τόσο, αλλά η αναπηρία μου με στιγμάτιζε. Δηλαδή, με το που βγήκα… ήμουν στιγματισμένη, δεν ξέρω, έτσι ένιωθα.
Λιγότερες ευκαιρίες σε όλα. Στις φιλίες, στις παρέες, στις γνωριμίες με ανθρώπους. Νομίζω ότι ήμασταν στιγματισμένοι, ότι κάτι άσχημο, ας πούμε, έχουμε, οπότε δεν γίνεται να είμαστε αποδεκτοί, δεν είμαστε αρεστοί.Οπότε θα έπρεπε, η κοινωνία ας πούμε μου έλεγε, ξέρεις, εντάξει, όλα καλά, ναι μεν βγες, αλλά [παύση] αν δεν τα καταφέρεις, πίσω.
Και αποφάσισα να γυρίσω πίσω στο ίδρυμα.
Τα κοινωνικά πρότυπα και ο αποκλεισμός
Το σύστημα έχει βγάλει συγκεκριμένα καλούπια και μοντέλα ανθρώπων και αν αποκλίνεις από αυτό το καλούπι, της όμορφης, της κουκλίτσας, του αρτιμελή, του πολύ ωραίου, του τέλος πάντων… αποκλίνεις.
Άρα δυσκολεύεις το έργο μας, το σύστημα. Άρα δεν είσαι κάτι αρεστό. Αυτό λοιπόν με την εκπαίδευση και με τα χρόνια περνάει στους ανθρώπους. Το σύστημα το περνάει στους ανθρώπους. Οπότε οι άνθρωποι αλλάζουν.
Μπορεί κάποιος να γεννήθηκε καλός, ή με μια κριτική γνώση και χωρίς κόμπλεξ, αλλά κατά τη διάρκεια της ζωής του, όταν το σύστημα τον βομβαρδίζει, ας πούμε, να αυτό είναι το ωραίο, αυτό είναι το καλό, αυτό, αυτό, αυτό, αμέσως … δεν είμαι το… δηλαδή αποκλίνω από αυτό, του λέει το σύστημα.
Άρα σαν επιλογή θα είμαι… δεν είμαι καν επιλογή του. Αυτό θεωρώ.
Η σημασία της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης
Σίγουρα είναι θέμα εκπαίδευσης. Αν δηλαδή όλοι στα σχολεία, τα σχολεία ήταν κοινά, και για τους αρτιμελείς και για τους ανθρώπους με αναπηρία, τα πράγματα σίγουρα θα ήταν καλύτερα.
Αν δηλαδή από μικροί όλοι μαζί ήμασταν στο ίδιο περιβάλλον, δεν νομίζω να υπήρχαν τόσες κακές συμπεριφορές.
Γυναίκα και ανάπηρη: διπλός αποκλεισμός
Επειδή ζούμε στην Ελλάδα θα μιλήσω για την Ελλάδα. Είτε είσαι ανάπηρη είτε αρτιμελής…. ε, δεχόμαστε όλοι αυτόν τον αποκλεισμό. Αλλά η αναπηρία είναι ένα πρόσημο, ακόμα δυστυχώς… προς τη χειρότερη, ας πούμε, ναι, θεωρώ ότι υπάρχει μεγαλύτερος αποκλεισμός. Δηλαδή, ναι μεν και γυναίκα και ανάπηρη, είναι too much, ας πούμε.
Ελάχιστες ευκαιρίες, μη πρόσβαση στην εκπαίδευση. Είναι πολύ μεγαλύτερα τα προβλήματα, δηλαδή αν είσαι και γυναίκα με μια μεγάλη αναπηρία.
[απαλή μουσική]
Πρόσβαση στην εργασία και διακρίσεις
Το εργασιακό κομμάτι πάλι …ήταν από παλιά και ένα αγκάθι. Πολύ δύσκολα. Δύσκολο πολύ να βρεις εργοδότη να σε προσλάβει.
Θυμάμαι τότε ότι και αν είχες τελειώσει, όσα προσόντα και να είχες… υπήρχε και ρατσισμός της εμφάνισης. Δηλαδή μπορεί να είχες τα προσόντα, αλλά θέλανε και εμφάνιση. Έπειτα μας πετάγανε την προϋπηρεσία. Πολύ δύσκολα, το κομμάτι της εργασίας. Σίγουρα βρίσκαμε εργασίες, αλλά τελείως εκτός αντικειμένου.
Δηλαδή αν ήθελες να δουλέψεις, ναι μεν έβρισκες. Αλλά και πολλές φορές ήταν δηλαδή και too much, ας πούμε, δηλαδή μπορεί να είχες για την αναπηρία σου… δηλαδή ήταν ένα παραπάνω κακό, επιβαρυνόσουνα δηλαδή. Ήταν και αυτό, αλλά λόγω ότι ήθελες να δουλέψεις, έπρεπε να δουλέψεις, εντάξει, το παραμερούσες αυτό το ζήτημα, δυστυχώς. Οπότε γινόσουνα και έρμαιο του κάθε εργοδότη.
Μεγαλώνοντας σε ίδρυμα και μαθαίνοντας να επιβιώνεις
[απαλή μουσική]
Αυτό που μπορώ να πω με σιγουριά είναι ότι ζώντας σε ένα ίδρυμα μόνος σου, μόνος, χωρίς το οικογενειακό περιβάλλον, ανέπτυξες πολλές δεξιότητες όσον αφορά την καθημερινότητά σου σίγουρα με την αναπήρια, δηλαδή, αυτό είμαι σίγουρη, εφηύρες τρόπους, δηλαδή χωρίς να σου έχουν δείξει άλλοι, χωρίς να υπάρχουν αυτοί οι κατάλληλοι άνθρωποι που θα μπορούσαν να το κάνουν πιο εύκολα αυτό, ας πούμε. Οι εργοθεραπευτές, οι ψυχοθεραπευτές, οι γυμναστές, που δεν υπήρχαν τότε, ούτε και ήταν σε τέτοια μεγάλη κλίμακα.
Οπότε, σε αυτό το κομμάτι και στο ψυχολογικό, [παύση] η έλειψη όλων αυτών που είπα, ναι, σε έκανε να εφευρίσκεις τρόπους, να επιβιώσεις και ψυχολογικά βεβαίως, αλλά και σωματικά.
Η αναπηρία, η επιβίωση και η προσωπική δύναμη
Δηλαδή, εγώ ας πούμε που γεννήθηκα με ένα πόδι, από μικρή ήθελα να σηκωθώ, ας πούμε, από το πάτωμα ή από το καροτσάκι ή έπρεπε να… ήθελα να περπατήσω, ήθελα να σταθώ όρθια. Οπότε έβρισκα όλους αυτούς τους τρόπους μόνη μου και σηκώθηκα, ας πούμε.
Ή έκανα τις δουλειές μου ή τα πράγματα ή τα παιχνίδια μου που έβρισκα τρόπους. Δηλαδή, ήμουνε εφευρετική και αυτό με βοήθησε, ας πούμε, και εκτός ιδρύματος. Το θέμα είναι ότι εγώ και κάποιοι άλλοι άνθρωποι τα είχαμε όλα, ας το πούμε όσο αφορά εμένα, την αναπηρία μου, το πώς θα επιβιώσω, το πώς θα ζήσω σε ένα σπίτι, σε μια κοινωνία, το είχα εφεύρει, το είχα κάνει πράξη.
Η κοινωνία δεν ήταν έτοιμη
Αλλά το έξω από το ίδρυμα δεν ήταν έτσι όπως τα φανταζόμασταν ή όπως είχαμε… γιατί εμείς ναι με νιώθαμε έτοιμοι, αλλά η κοινωνία δεν ήταν έτοιμη. Δεν είχε φροντίσει, δηλαδή. Ας το πούμε και έτσι.
Δεν σε έκανε αποδεκτό. Δεν μπορούσες, δηλαδή. Είναι τέτοια τα εμπόδια που ό,τι κι αν είχαμε καταφέρει ήταν τίποτα σε αυτά τα εμπόδια που βρήκαμε βγαίνοντας από το ίδρυμα.
Στερεότυπα και αποκλεισμός των γυναικών με αναπηρία
Θα μιλήσω για όλο αυτό το μοντέλο και που βίωσα και στα ιδρύματα και βγαίνοντας και από τις φίλες μου. Είναι ένα πολύ δύσκολο κομμάτι. Όχι, δεν μπορώ να πω ότι γίνεσαι αποδεκτός.
Ο κόσμος έξω έχει την αντίληψη…έχει σταματήσει στο ιατρικό το μοντέλο, μέχρι εκεί. Δεν δέχεται ότι μια γυναίκα με αναπηρία μπορεί να νιώθει όμορφη, να έχει αυτοπεποίθηση, να περιποιείται τον εαυτό της, να βγαίνει, να έχει φίλους, να έχει εραστές, να έχει σχέσεις, να κάνει παιδιά και όλα αυτά. Αυτό από μικρές, ας πούμε, μας έγινε…το φάγαμε ας πούμε…ήταν χαστούκι για εμάς.
Δηλαδή και μέσα, και στα ιδρύματα, από τα αγόρια, από τα κορίτσια, υπήρχε ρατσισιμός σε αυτό. Δηλαδή, αυτή είναι όμορφη, αυτή είναι άσχημη. Υπήρχαν αυτά τα πρότυπα.
Και έξω βέβαια αυτό είναι τεράστιο θέμα. Γιατί είναι συγκεκριμένα τα πρότυπα. Οι άντρες έχουν μάθει από την οικογένειά τους, δεν ξέρω από το σύστημα, ότι η γυναίκα πρέπει να είναι όμορφη, πρέπει να τηρεί κάποιες προδιαγραφές, κλπ.
Οπότε εμείς…βιώσαμε πολύ ρατσισμό, μπορώ να πω, και αποκλεισμό.
Η κούραση να εξηγείς συνεχώς την αναπηρία σου
Αυτό που με κουράζει είναι να βγαίνω με φίλους και με φίλες, και ειδικά αρτιμελείς, δεν ξέρω γιατί το διαχωρίζω. Το διαχωρίζω γιατί αυτοί έχουν τις περισσότερες ανησυχίες και ερωτήσεις. Και να αναφέρομαι σε κουβέντες γύρω από την αναπηρία μου, γύρω από τα αξιοθαύμαστα σε εισαγωγικά πράγματα που κάνω, γύρω από αυτά που…
Την κάθε φορά, μια καραμέλα που τρέχει…την προσβασιμότητα, όλα τα πάντα όλα, δηλαδή ό,τι ακούν, ότι θα πρέπει συνεχώς, συνεχώς, με έναν τρόπο να τους εξηγείς τα πράγματα και την πραγματική εικόνα.
Και αυτό είναι πάρα πολύ κουραστικό, γιατί ξεφεύγεις. Δηλαδή σαν άνθρωπος δεν είσαι εδώ για να εκπαιδεύσεις τους άλλους ανθρώπους, να δούνε την αναπηρία με άλλο μάτι.
Δεν σε νοιάζει αυτό. Θες μια κουβέντα με τη φίλη σου, θέλεις μια καθημερινότητα, μια ρουτίνα, αυτό… δεν μπορείς συνέχεια…είναι πάρα πολύ κουραστικό αυτό το να εξηγείς συνέχεια. Δεν σε αφήνει να ξεφύγεις κι εσύ ο ίδιος. Ένα πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου που σου τρώει αυτό το… δηλαδή μέσα σε ένα καφέ με φίλους, το 90% μπορεί να συναστρέφεται γύρω από την αναπηρία.
Είναι πολύ κουραστικό. Πολύ βαρύ. Να έχεις λύσει τα προβλήματά σου, τα πρακτικά σου, τα πάντα, και να σε επαναφέρουν συνέχεια. Είναι σαν να σε γυρίζουν συνέχεια πίσω. Δηλαδή το ότι δεν ξεπεράσαν αυτοί, δεν εκπαιδευτήκαν αυτοί.
Εντάξει…και δεν έχουν και την αντίληψη να σου πούνε, εντάξει, δεν θα μιλήσουμε για αυτό τώρα. Από μόνοι τους. Θα μιλήσουμε, ξέρω εγώ, για τον καφέ.
[απαλή μουσική]
Το ιδανικό: οικογένεια, συμπερίληψη και ίσες ευκαιρίες
Το ιδανικό θα ήταν να μεγάλωνα στην οικογένειά μου, εννοείται, η οποία θα είχε πρόσβαση άμεση και σε καθημερινή, στα σχολεία, αν χρειαζόμουν κάποιο είδος ιατρικής παρακολούθησης, κάποια εργασιαθεραπεία, κάποια ενδυνάμωση, αλλά να ήταν συνοδευτικά.
Δηλαδή η ζωή μου να ήταν φυσιολογική όσο μπορούσε, όπως των αλλονών των παιδιών, εννοείται χωρίς ειδικά σχολεία και ειδικά προγράμματα και μπλα μπλα μπλα μπλα μπλα. Αυτό για μένα είναι το ιδανικό.
Να συνυπάρχουμε όλοι μαζί σε όλα τα σχολεία και να υπήρχε μια ροή φυσιολογική. Δηλαδή μεγαλώνοντας [παύση] με όλους, δεν ξέρω [παύση] χωρίς να αναγκάζονται οι άνθρωποι, ας πούμε, που σαφώς δεν είχαν οικονομική άνεση να έχουν τις παροχές αυτές ιδιωτικά. Ακούγεται σαν δικαιολογία για τους γονείς. Να αναγκάζονται να σε βάλουν σε ένα ίδρυμα το οποίο οι άνθρωποι θεωρούσαν ότι θα ήσουν πολύ καλά, θα είχες ιατρική περίθαλψη, ίσως και σχολείο, ίσως εκπαίδευση. Εντάξει. Αλλά το ιδανικό είναι σίγουρα να μεγαλώνεις φυσιολογικά [παύση] με όλους τους ανθρώπους.
Δηλαδή σε όλα τα περιβάλλοντα, χωρίς να είναι ειδικό, χωρίς διαχωριστικά. Από εδώ οι ανάπηροι, από εκεί αρτιμελείς, ειδικά σχολεία. Αυτό το μοντέλο… δεν βοηθάει.
[απαλή μουσική]
Η έλλειψη υποστήριξης και η μοναξιά στα ιδρύματα
Τα ιδρύματα τουλάχιστον όσο ήμουνα μικρή, σε ηλικία δημοτικού και μέχρι 14-15 δεν σε βοηθάγανε ουσιαστικά, ας το πούμε, με κάποια προγράμματα.
Υπήρχε κάποια κοινωνική υπηρεσία, αλλά όχι, δεν μπορώ να πω ότι με βοήθησε ποτέ ένας ψυχολόγος, κάτι άλλο, ώστε να βγω έξω και να αντιμετωπίσω τα τυχόν προβλήματα ή να προσαρμοστώ. Δεν υπήρχε, μπορώ να πω. Ίσα-ίσα το αντίθετο. Αυτό που ένιωθε κανείς στα ιδρύματα, εγώ τουλάχιστον ένιωθα μία εγκατάλειψη, να το πω. Δεν υπήρχε, κακά τα ψέματα, πρόνοια ή ειδικοί σε εισαγωγικά, ώστε να σε βοηθήσουν, να σε ενθαρρύνουν.
Ίσα-ίσα το αντίθετο. Υπήρχε πολύ μοναξιά στα παιδιά, πολύ μοναχικότητα. Δηλαδή το κάθε παιδί, με το μυαλό που διέθετε, παλεύε μόνο του. Δεν υπήρχε καμία υποστήριξη, μπορώ να πω, προνοιακή. Ναι, ήταν πάρα πολύ δύσκολα.
[απαλή μουσική]
Παιδικές μνήμες εγκατάλειψης
Και θυμάμαι στη Πεντέλη όταν ήμουν, είχε έρθει μία κυρία που με συμπάθησε πάρα πολύ και της είχα πει ψέματα ότι δεν είχα γονείς για να πάρει σπίτι της. Και με μαλώσαν οι νοσοκόμες γιατί είπα ψέματα, ενώ είχα οικογένεια. Πάρα πολλά παιδιά μέναμε πίσω. Τα περισσότερο δηλαδή. Δεν υπήρχε… επισκέψεις, δεν είχαμε επισκέψεις. Όταν υπήρχε επίσκεψη, όλος ο θάλαμος φώναζε, «Βιβή η μαμά σου, Βιβή η αδερφή σου».
Τα ιδρύματα ως χώροι αποκλεισμού
Τα ιδρύματα δυστυχώς τότε λειτουργούσαν σαν καταφύγια, που κάποιος δεν ήθελε το παιδί του για λόγους αναπηρίας κτλ. Τότε ήταν πολύ αυτό το μοντέλο. Δεν ήταν δηλαδή τόσο ότι ήταν φτωχές οι οικογένειες. Σαφώς δεν υπήρχε προνοιακή κάλυψη και επιδόματα κι αυτά. Αλλά ήταν το στίγμα που σε στιγμάτιζε και εγκαταλείπαν τα παιδιά. Οπότε αυτή η εικόνα μου έρχεται. Αλλά όχι δεν μπορείς να πεις ότι σου δώσαν τα εφόδια, τα ιδρύματα να βγεις έξω, να τα καταφέρεις.
Εκτός, εντάξει, του τελευταίου, το οποίο είχε σχολές μέσα έμάθες μια τέχνη κι άμα είχες λίγη τύχη, τα κατάφερνες.
[απαλή μουσική]
Αν θέλεις να ακούσεις και άλλες ιστορίες ακολούθησέ μας στο https://tandem-org.gr/apoidrymatopoiisi/
Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» που συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί.
