Μία μέρα στο ίδρυμα, μια ζωή στο ίδρυμα
Φαντάσου να ζεις σε έναν χώρο που μοιράζεσαι με άλλα 15 άτομα.Το μόνο πράγμα που σου ανήκει να είναι ένα κρεβάτι με ένα στρώμα -ίσως κι ένα μαξιλάρι.
Φαντάσου να τρως συγκεκριμένες ώρες, είτε πεινάς είτε όχι. Και να μην έχεις επιλογή.
Φαντάσου να κάνεις μπάνιο μόνο προγραμματισμένες μέρες και ώρες και, ενώ να το χρειάζεσαι άμεσα, να πρέπει να περιμένεις.
Φαντάσου να ξυπνάς και να κοιτάς το άσπρο ταβάνι. Και πριν κοιμηθείς το βράδυ να κοιτάς ξανά το άσπρο ταβάνι.
Φαντάσου η μέρα σου να εξαρτάται από την διάθεση του προσωπικού, γιατί αυτοί έχουν αναλάβει τη φροντίδα σου και αυτούς βλέπεις κάθε μέρα.
Φαντάσου να ανυπομονείς για μια βόλτα έξω, αλλά η στιγμή αυτή να αργεί να έρθει.
Φαντάσου να πονάς αλλά να μην μπορείς να το πεις ή να μην σε ακούει κανείς.
Στο νοσοκομείο να μην σε φροντίζουν όπως οφείλουν, στο σχολείο -αν πηγαίνεις- να σου συμπεριφέρονται είτε με οίκτο είτε να σε πληγώνουν επειδή είσαι διαφορετικός/ή, στο δρόμο -αν βγαίνεις- να σε κοιτάζουν περίεργα.
Φαντάσου κάθε μέρα να κουβαλάς τα τραύματα από τη ζωή σου πριν έρθεις εδώ, αλλά και κάθε μέρα να ανοίγεις νέες πληγές. Να μην έχεις ακούσει ποτέ κάποιον/α να σου λέει «πώς νιώθεις;», «θα είμαι δίπλα σου για πάντα», «σ΄ αγαπώ».
Φαντάσου να μην κάνεις όνειρα, όχι γιατί δεν θέλεις, αλλά γιατί δεν σου επιτρέπεται.
Και να είσαι παιδί……
Αυτή δεν είναι μια δυστοπική ιστορία.
Είναι πραγματικότητα για χιλιάδες παιδιά που ζουν σε ιδρύματα.
Σύµφωνα µε την εκτίµηση του Συνηγόρου του Παιδιού το 2015, στη χώρα μας φιλοξενούνται περίπου 3.000 παιδιά σε ιδρύµατα παιδικής προστασίας, 1.000 από τα οποία βρίσκονται σε δοµές δηµόσιου χαρακτήρα και τα υπόλοιπα 2.000 σε ιδιωτικού δικαίου (στέγες και ιδρύµατα φιλοξενίας που υπάγονται σε φιλανθρωπικά Σωµατεία ή Συλλόγους, εκκλησιαστικά ιδρύµατα κ.α.). Τα περισσότερα από αυτά στεγάζονται σε µεγάλα, παλαιά κτίρια, μακριά από τον αστικό ιστό,
ενώ ένα μέρος αυτών, δεν δηλώνονται στην επίσημη κρατική πλατφόρμα, γεγονός που καθιστά αδύνατη τη λεπτομερή καταγραφή τους. Στην ουσία δεν γνωρίζουμε την υπάρξη τους. Πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν, 1.377 παιδιά σε ιδρύµατα παιδικής προστασίας, με την πλειοψηφία των παιδιών άνω των έξι ετών και τουλάχιστον το 10% παιδιά με αναπηρία, σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώην Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.(2023)
Σύµφωνα µε την εκτίµηση του Συνηγόρου του Παιδιού το 2015, στη χώρα μας φιλοξενούνται περίπου 3.000 παιδιά σε ιδρύµατα παιδικής προστασίας, 1.000 από τα οποία βρίσκονται σε δοµές δηµόσιου χαρακτήρα και τα υπόλοιπα 2.000 σε ιδιωτικού δικαίου (στέγες και ιδρύµατα φιλοξενίας που υπάγονται σε φιλανθρωπικά Σωµατεία ή Συλλόγους, εκκλησιαστικά ιδρύµατα κ.α.). Τα περισσότερα από αυτά στεγάζονται σε µεγάλα, παλαιά κτίρια, μακριά από τον αστικό ιστό,
ενώ ένα μέρος αυτών, δεν δηλώνονται στην επίσημη κρατική πλατφόρμα, γεγονός που καθιστά αδύνατη τη λεπτομερή καταγραφή τους. Στην ουσία δεν γνωρίζουμε την υπάρξη τους. Πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν, 1.377 παιδιά σε ιδρύµατα παιδικής προστασίας, με την πλειοψηφία των παιδιών άνω των έξι ετών και τουλάχιστον το 10% παιδιά με αναπηρία, σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώην Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.(2023)
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Ενώ ιστορικά τα περισσότερα ιδρύματα δημιουργήθηκαν για να φιλοξενήσουν τα ορφανά παιδιά του πολέμου, σήμερα τα περισσότερα παιδιά που ζουν στα ιδρύματα δεν είναι ορφανά. Είναι παιδιά που αποµακρύνονται από το οικογενειακό τους περιβάλλον λόγω κακοποίησης, παραµέλησης ή εγκατάλειψης.
Στις µέρες µας, στις ανεπτυγµένες ευρωπαϊκές χώρες, τα παραδοσιακά ιδρύµατα παιδικής προστασίας έχουν καταργηθεί και έχουν αντικατασταθεί από µικρές µονάδες οικογενειακού τύπου, ή µονάδες µε θεραπευτικό προσανατολισµό για παιδιά και εφήβους µε συναισθηµατικές ή συµπεριφορικές δυσκολίες ή βλάβες (αισθητηριακές, κινητικές ή νοητικές).
Στη χώρα µας, αντιθέτως, η τοποθέτηση παιδιών που αποµακρύνονται από την οικογένειά τους σε ιδρύµατα αποτελεί κατά κανόνα την πρώτη και συνήθως τη µοναδική λύση που εξετάζεται. Τα ιδρύματα αυτά λειτουργούν βάσει ενός «ασυλικού» παλαιού µοντέλου, με αποτέλεσμα να παραβιάζονται τα δικαιώµατα των παιδιών που διαμένουν εκεί.
Ιδρύματα με ανάπηρα παιδιά
Ειδικότερα, στα ιδρύματα όπου μένουν ανάπηρα παιδιά, παρατηρούνται:
1.
Πρακτικές µηχανικής ή φαρµακευτικής καταστολής παιδιών, όπως δέσιμο ή περιορισμός σε «κρεβάτια-κλουβιά» λόγω έλλειψης προσωπικού για την επιτήρησή τους.
2.
Έντονη επαγγελµατική εξουθένωση του προσωπικού – που υπηρετεί επί πολλά χρόνια στον ίδιο χώρο, σε ιδιαίτερα δύσκολες και απαιτητικές συνθήκες, χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση, υποστήριξη και εποπτεία.
3.
Περιπτώσεις ελλιπούς σχολικής φοίτησης καθώς και απουσία προγραµµάτων και δραστηριοτήτων δηµιουργικής απασχόλησης, ψυχαγωγίας ή κοινωνικοποίησης.
4.
Έλλειψη καταρτισμένου επιστηµονικού προσωπικού, με μεγάλο κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια και την ψυχική υγεία των παιδιών.
5.
Τα άτομα που ενηλικιώνονται εντός ιδρυμάτων για παιδιά παραμένουν εκεί επ’ αόριστον ή μετακινούνται σε δομές ηλικιωμένων, καθώς απουσιάζουν κατάλληλες δομές για νεαρά ανάπηρα άτομα και, επίσης, δεν προωθείται η ανεξάρτητη διαβίωσή τους.
Επιπτώσεις ιδρυματοποίησης
Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία έχει διαπιστωθεί ότι παιδιά που ζουν σε ιδρύματα εμφανίζουν χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης από τον μέσο όρο, καθυστερημένη ψυχοκινητική ανάπτυξη, διαταραχές δεσμού, διαταραχές στην εγκεφαλική ανάπτυξη, λαμβάνουν ανεπαρκή διατροφή, μη κατάλληλη ιατροφαρμακευτική και ψυχολογική φροντίδα και εκπαίδευση, παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες, συχνά αποτελούν θύματα οποιασδήποτε μορφής κακοποίησης, ενώ εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παραβατικών συμπεριφορών, αλλά και αυτοκτονικότητας κατά την ενηλικίωση.
Τα ιδρύματα αποδεδειγμένα αποτελούν κακοποιητικά περιβάλλοντα, ιδιαίτερα για τα ανάπηρα παιδιά, παραβιάζοντας τις βασικές αρχές για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όπως ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και της ισότητας, αλλά και βασικά δικαιώματα που αφορούν στην επιβίωση και την ανάπτυξη, την προστασία, της συμμετοχής και της ταυτότητας.
Αναδοχή και Επαγγελματική Αναδοχή
Κάθε παιδί αξίζει να μεγαλώνει σε ένα σπίτι, σε μια οικογένεια, μέσα σε ένα περιβάλλον φροντίδας, αγάπης και σταθερότητας. Τα ιδρύματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την καθημερινή ανθρώπινη σχέση, την αίσθηση του «ανήκειν» και την προσωπική φροντίδα που χρειάζεται κάθε παιδί για να αναπτυχθεί. Τα ιδρύματα δεν είναι λύση.
Podcasts
Άκουσε τη σειρά podcasts «Τα ιδρύματα δεν είναι λύση»
8 άνθρωποι μοιράστηκαν μαζί μας ιστορίες από ιδρύματα.
Άνθρωποι που έχουν ζήσει κάποιο διάστημα σε ίδρυμα, ανάδοχες μητέρες και εθελόντριες μας άνοιξαν την καρδιά τους και μας μίλησαν για τις εμπειρίες τους, αλλά κυρίως για το ότι η ζωή έξω από το ίδρυμα δεν είναι προνόμιο.
Είναι δικαίωμα.
Άρθρα για την Αποϊδρυματοποίηση
Γνώρισε τους συνεργάτες μας
Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» που συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί.
