Η Tandem είναι…

Πολλές φορές, το προφίλ του ανάπηρου ανθρώπου διαμορφώνεται βάσει ιατρικών όρων, στερεοτύπων και γενικεύσεων δημιουργώντας ένα μεγάλο κενό ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία, αντί κάθε άνθρωπος να γίνεται αντιληπτός ως αναπόσπαστο και ισότιμο μέλος της, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη βλάβης.

Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας / Εθνικό Μητρώο Ανηλίκων, δημοσιευμένα κατά την περίοδο  2023–2025 δείχνουν την εξής εικόνα:

1.185 παιδιά σε ιδρύματα παιδικής προστασίας (Ιανουάριος 2025)

Στοιχεία της UNICEF από το 2023  δείχνουν 1.377 παιδιά σε ιδρύματα, με την πλειοψηφία των παιδιών άνω των έξι ετών και τουλάχιστον το 10% ανάπηρα παιδιά.

Παρά τα στοιχεία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε επισήμως τον ακριβή αριθμό των παιδιών, αναπήρων και μη, που διαβιούν σε ιδρυματικού τύπου δομές. (ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, στέγες και ιδρύµατα φιλοξενίας που υπάγονται σε φιλανθρωπικά Σωµατεία ή Συλλόγους, εκκλησιαστικά ιδρύµατα κ.α.).

Οι περισσότερες από αυτές τις δομές, στεγάζονται σε µεγάλα, παλαιά κτίρια, μακριά από τον αστικό ιστό, ενώ πολλές από αυτές δεν δηλώνονται στην επίσημη κρατική πλατφόρμα, γεγονός που καθιστά αδύνατη τη λεπτομερή καταγραφή τους. 

Αντίστοιχα για τους ενήλικες, αναπήρους και μη, που διαβιούν σε ιδρυματικού τύπου δομές,  δεν υπάρχει ενιαίο, πρόσφατο και πλήρως δημοσιευμένο νούμερο από επίσημους φορείς.

Στις µέρες µας, τα παραδοσιακά ιδρύµατα παιδικής προστασίας έχουν καταργηθεί στις ανεπτυγµένες ευρωπαϊκές χώρες και έχουν αντικατασταθεί από µικρές µονάδες οικογενειακού τύπου ή µονάδες µε θεραπευτικό προσανατολισµό για παιδιά και εφήβους/-ες µε συναισθηµατικές ή συµπεριφορικές δυσκολίες ή αναπηρία.

Αντιθέτως, στη χώρα µας η τοποθέτηση σε ιδρύµατα και η αποµακρύνση από την οικογένεια, παιδιών, ενηλίκων αλλά και ηλικιωμένων, αναπήρων και μη, αποτελεί κατά κανόνα την πρώτη και συνήθως τη µοναδική λύση που εξετάζεται. Τα ιδρύματα αυτά, στην πλειονότητα τους, λειτουργούν βάσει ενός “ασυλικού” παλαιού µοντέλου, με αποτέλεσμα την συνεχή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που διαβιούν σε ιδρύματα κλειστού τύπου παραμένει βασικός στόχος μας.

Όμως μας είναι πλέον ξεκάθαρο ότι αυτή η προσπάθεια έχει όρια και δεν αρκεί.

Χρειάζεται μια ουσιαστική αλλαγή:
👉 να καταργηθούν τα ιδρύματα και η κουλτούρα που τα συνοδεύει
👉 να αναπτυχθούν υπηρεσίες μέσα στην κοινότητα
👉 να δημιουργηθούν εναλλακτικοί τρόποι στέγασης και φροντίδας

Γιατί η ζωή έξω από το ίδρυμα δεν πρέπει να είναι προνόμιο — αλλά δικαίωμα.