Η Έλενα μοιράζεται την εμπειρία της από 20 χρόνια ζωής σε ιδρυματικές δομές: την καθημερινότητα χωρίς επιλογές, τα στερεότυπα και τις δύσκολες στιγμές. Παράλληλα μιλά για τους ανθρώπους που τη στήριξαν, τη μετάβαση στην ανεξάρτητη ζωή και τη δύναμη της θέλησης.
Μια προσωπική μαρτυρία για το γιατί τα ιδρύματα δεν είναι λύση και γιατί κάθε παιδί αξίζει να μεγαλώνει σε οικογένεια.
Μπορείς να ακούσεις το podcast στο spotify εδώ
Ακολουθεί η απομαγνητοφώνηση του.
Εισαγωγή
8 άνθρωποι, 8 ιστορίες από ιδρύματα
Σειρά podcasts « Τα ιδρύματα δεν είναι λύση»
Ένα πρόγραμμα για την ενδυνάμωση και την ορατότητα των ανθρώπων που ζουν σε ιδρύματα στην Ελλάδα και για την προώθηση της αποιδρυματοποίησης.
Παραγωγή: TANDEM
Ηχοληψία: Κωνσταντίνος Τούντας
Εκφώνηση: Ελεάννα Αποστολάκη
‘Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» που συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί”
[μουσική εισαγωγής]
Έλενα:
Καθημερινότητα και σχολείο
Έχω ζήσει στα ιδρύματα 20 χρόνια. Σε ξυπνάνε πρωί, νυστάζεις, δεν νυστάζεις, δεν παίζει κανένα ρόλο για τον φροντιστή, πρέπει να μπεις στο μπάνιο, πρέπει να φας, πρέπει να πας αναγκαστικά στην εκπαίδευση σου, που ουσιαστικά δεν ήταν εκπαίδευση … γιατί το ειδικό δημοτικό σχολείο ήταν πάρα πολύ αρρωστημένο και το πιο τραγικό είναι ότι το αντιλαμβανόμουν, ότι δεν ήμουνα για εκεί, γιατί …
… εγώ στο θάλαμο που μεγάλωσα, από πάνω ήταν ας πούμε τα γερά παιδιά.
Και ερχόταν κάθε πρωί το πούλμαν και τα έπαιρνε για να τα πάει στο «κανονικό σχολείο». Θυμάμαι που ήθελα να μπω κι εγώ μέσα, όχι… έτρεχα να μπω μέσα στο πούλμαν για να πάω κι εγώ στο σχολείο με τα παιδιά, και απλά με τραβούσαν … «εσύ δεν κάνεις για εδώ». Ναι, πήγα στο ειδικό σχολείο.
Σε αυτούς που έχω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ όσον αφορά στο να μάθω να γράφω και να διαβάζω, ήταν θυμάμαι μία νοσηλεύτρια και αρκετοί εθελοντές.
Έλλειψη επιλογών
Όχι, δεν είχα καμία επιλογή. Σου έλεγαν «αυτή την ώρα θα φας, πεινάς δεν πεινάς, αυτή την ώρα θα κοιμηθείς».Ήταν κάτι σαν το στρατό.
Άσχημες εμπειρίες
Αρκετές στιγμές θυμάμαι από το ίδρυμα είτε καλές είτε κακές. Εγώ ήμουν ένα παιδί το οποίο … και λόγω αναπηρίας δεν μπορούσα να καταπιώ. Είχα πρόβλημα στην κατάποση. Η ώρα του φαγητού ήταν συγκεκριμένη. Έπρεπε να φας την τάδε ώρα και να τελειώσεις την τάδε ώρα. Οπότε εγώ που έτρωγα πάρα πολύ αργά, με ταΐζαν. Μου άρεσε, δεν μου άρεσε το φαΐ. Δεν θα ξεχάσω τον εμετό που έκανα και μου έδιναν τον εμετό να φάω.
[απαλή μουσική]
Όμορφες αναμνήσεις
Ευχάριστες αναμνήσεις με τους φίλους μου, οι φίλοι μου ήταν το οξυγόνο μου. Και ήταν και η ελπίδα μου, αν θες. Ότι, ναι, θα έρθει ένα καλύτερο αύριο. Εγώ από μικρή είχα την πετριά, όχι πετριά, να πω; να πω το μικρόβιο; ότι ε, αγκάλιαζα το σκύλο μου και έλεγα, «Πάντζο μου, εμείς μια μέρα θα φύγουμε από εδώ».
Εθελοντές και σχέσεις ζωής
Θυμάμαι ερχόντουσαν αρκετοί εθελοντές- άλλοι σημαντικοί, άλλοι ασημαντοί. Σε αυτό θέλω να σταθώ περισσότερο. Εαν σώθηκα, σώθηκα από μια καταπληκτική γυναίκα, που ακόμα και σήμερα έχουμε … τώρα και μάλιστα κλείνει και τα ογδόντα. Ένας καταπληκτικός άνθρωπος, πίστεψε σε εμάς. Δεν θα ξεχάσω τότε που… γιατί σε ένα ίδρυμα, καθώς μεγάλωνες πρέπει … ή θα πας σε άλλο ίδρυμα, κι αυτό θα διαιωνίζεται. Ή αν δουν ότι υπάρχει οικογένεια, πάνε πίσω τα παιδιά στην οικογένεια. Αυτή η γυναίκα πραγματικά είχε προβληματιστεί. Τι θα γίνει … τι θα γίνει αυτό το παιδί. Και στην πορεία, με αρκετούς εθελοντές, μου πήραν ένα σπίτι. Στο όνομά μου. Δηλαδή, δεν το πίστευα. Ακόμα και η μέρα που πήγαμε για τα συμβόλαια, εκτός ότι μου το είχαν σαν έκπληξη, εγώ δεν είχα καταλάβει … εεε, μετά πήγα στην περιοχή που μου αγόρασαν το σπίτι [παύση] το πιστεύεις ότι … ένα περίεργο συναίσθημα … τα πρώτα χρόνια φοβόμουνα μην μου το πάρει το ίδρυμα.
[απαλή μουσική]
Το πρώτο βήμα προς την ανεξαρτησία
Το πρώτο διαμέρισμα που ήταν το πρώτο στάδιο για την αποϊδρυματοποίηση, ήταν … πολύ … πολύ περίεργα. Δηλαδή, έπεσα σαν τη μύγα μες στο γάλα.Το θετικό ήταν ότι στον ίδιο δρόμο υπήρχαν και άλλοι φίλοι μου, που εξίσου είχαν βγει … που ήταν στο στάδιο της αποϊδρυματοποίησης … ε, και πήγαινα και καθόμουν εκεί όλη μέρα.
Ένιωθα ανασφάλεια; Ένιωθα… ήταν κάτι …κάτι πρωτόγνωρο για μένα.
Όταν έφτασε η στιγμή για να μπω μέσα στο σπίτι που ήταν το κομμάτι της αποϊδρυματοποίησης … που πια εγώ … έπρεπε να βγω έξω στην κοινωνία …σαν ένας φυσιολογικός πολίτης, αν και δεν μου αρέσει ο όρος φυσιολογικός, τέλοσπάντων… ένιωσα αρκετά μετέωρη. Διότι δεν υπήρχε η προετοιμασία. Μου είπαν, θα βγεις, τώρα πρέπει να τα κάνεις μόνη σου … σαν να μου … δηλαδή, επιγραμματικά να το πω; Ναι, πρέπει να τα κάνεις μόνη σου, πρέπει να πάρεις τη ζωή στα χέρια σου, αυτό.
Αλλά και πάλι θα πω ότι ήμουν πολύ τυχερή γιατί σε ένα ίδρυμα, και στη μετέπειτα πορεία του κάθε ανθρώπου, όλα είναι θέμα τύχης, πραγματικά είναι όλα θέμα τύχης. Εγώ είχα την τύχη να γνωρίζω αρκετούς ανθρώπους και σημαντικό ρόλο έπαιξε η εθελόντρια που σας είπα και νωρίτερα, που είχαν πάρει το σπίτι μαζί με άλλους εθελοντές.
[απαλή μουσική]
Τι με δυσκόλεψε
Έπρεπε καθημερινά να αποδεικνύω στους ανθρώπους, αυτό με δυσκόλεψε … με δυσκόλεψε αρκετά το ότι … εγώ είμαι [παύση] μέρος της κοινωνίας, πέρα από τα πρακτικά, που πολλά πράγματα δεν τα γνώριζα [παύση].
Εμένα αυτό που με έσωσε είναι … η αντίληψή μου.
Στερεότυπα και διαγνώσεις
Και ξέρεις ποιο είναι το πιο τραγικό; αυτό που με βασάνισε τόσα χρόνια; το ότι με χαρακτήρισαν ότι έχω νοητική στέριση, ενώ εγώ είχα απίστευτη αντίληψη.
Θέληση και τύχη
Το θετικό με εμένα είναι ότι είμαι κοινωνικός άνθρωπος και προσαρμοστικός άνθρωπος. Αυτό βοήθησε αρκετά. Και αυτό που με βοήθησε πιστεύω ότι πέρα από τους ανθρώπους … και έχω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ, είναι η θέληση. Γιατί παίζει ρόλο και αυτό.
[απαλή μουσική]
Ήμουν τα τυχερά … απ’ τους τυχερούς ανθρώπους, δεν θέλω να πω παιδί, απ’ τους τυχερούς ανθρώπους, γιατί σχετικά βγήκα νωρίς από το ίδρυμα.
Η εμπειρία της ιδρυματοποίησης
Η ιδρυματοποίηση είναι κάτι που σε ρουφάει καθημερινά, χωρίς να το καταλαβαίνεις. Και όσο μεγαλύτερος είσαι, τόσο ακόμα πιο δύσκολο είναι να ξεφύγεις από τον ιδρυματισμό.
Όποια παιδιά ήταν να δοθούν για υιοθεσία, τους μάζευαν στον πέμπτο θάλαμο [παύση] τα βάζαν όλα μαζί, κυρίως τα γερά παιδιά. Εγώ το είχα πάρει χαμπάρι, οπότε πήγαινα και χωνόμουνα κι εγώ.
Δεν θα ξεχάσω, ήταν ένα ζευγάρι που έπρεπε να επιλέξει. Και το θυμάμαι σαν τώρα … τώρα. Δείχνει, δείχνει με το χέρι της ποιον θέλει να πάρει … και πετάγομαι στα ξαφνικά και λέω «κι εμένα, κι εμένα, κι εμένα!».
Επιπτώσεις ιδρυματοποίησης
Γιατί κάθε χρόνος που περνάει είναι καταστροφικό…να πω; αναπτυξιακά; νοητικά; τι να σας πω. Θυμάμαι όταν με πήρανε, αφού πια είχα φέρει επανάσταση, είχαν φύγει τα μεγαλύτερα παιδιά και λέω… τότε είναι που πήρα … δηλαδή έβγαλα και την παραβατική συμπεριφορά. Ναι και ήθελα να φύγω.
Με είχαν βάλει στο βανάκι για να φύγω από το ΠΙΚΠΑ. Κι όμως δάκρυσα, ένιωσα τέτοια ανασφάλεια και λέω τώρα …ενώ ήθελα να φύγω, λέω τώρα που πάω.
Τα ιδρύματα είναι κακοποιητικά
Το καλύτερο ίδρυμα στην Ελβετία είναι και αυτό, κακοποιητικό.
Λέγοντας κακοποιητικό … δεν … ότι βγάζουν την αλυσίδα και αρχίζουν και βαράνε [παύση]. Είναι κακοποιητικό, όπως είπα πιο πριν. Γιατί -ένας άνθρωπος που γεννιέται… για μένα, όχι για μένα….αυτό είναι το σωστό [παύση] έχει δύο πρόσωπα αναφοράς [παύση] και όχι είκοσι.
Αυτό και μόνο [παύση] το ότι το παιδί, ε αναγκάζεται … αναγκάζεται, γιατί έτσι είναι το σύστημα, να έχει είκοσι πρόσωπα αναφοράς [παύση] αυτό είναι βλαβερό για την ψυχοσύνθεση του [παύση]. Είναι,ένα ίδρυμα είναι [παύση] βλαβερό για την ανάπτυξη και σωματικά ακόμα.
Σωματικά, νοητικά … η εκπαίδευση του, μοιραία δεν μπορεί να είναι η σωστή. Αυτό και μόνο είναι βλαβερό για το παιδί. Είναι κακοποιητικό.
Ακόμα και η ανομοιογένεια που υπάρχει μέσα στα ιδρύματα, είναι βλαβερή για μένα. Και θα σας πω γιατί είναι βλαβερή. Εγώ όταν ήμουν μικρούλα, υπήρχε ένα παιδάκι, το οποίο είχε γκρεμίσει την κολώνα του ιδρύματος. Και εγώ μετά έκανα … δηλαδή ήθελα, προσπαθούσα να γκρεμίσω την υπόλοιπη. Το βρήκα σαν παιχνιδί; αλλά άρχισε να είναι ο μιμητισμός.
Άνθρωποι
Το προσωπικό…ναι, υπήρξαν και άνθρωποι που ήταν βλαβεροί.
Τι να σας πω… Από την πλευρά της εμπιστοσύνης πρωτόν, το ότι … μπορεί να πετύχεις έναν φροντιστή, ο οποίος να έχει πιστέψει στο ίδιο το παιδί και αμέσως ο επόμενος να γκρεμίσει το παιδί; Ξέρεις, αυτό είναι [παύση] είναι κακοποιητικό.
Επιθυμία για οικογένεια
Εκτός ότι έβλεπα γονείς παιδιών να τα παίρνουν τα Χριστούγεννα, το Πάσχα ή να τα παίρνουν εντελώς με εξιτήριο, έπαιρνε εξιτήριο το παιδί … το είχα στο μυαλό μου κάτι σαν ασφάλεια, ηρεμία και ότι κάποιος άνθρωπος θα [παύση], θα είναι μόνο για μένα, θα μου δώσει προσοχή, θα καταλάβει τις αξίες μου, γιατί [παύση με συγκίνηση] είναι πολύ τραγικό να … να ξέρεις ότι έχεις αξίες, να σου έχουν βγάλει μία διάγνωση [παύση με συγκίνηση] και να αντιλαμβάνεσαι τα πάντα. Αυτό [παύση].
Οπότε για μένα ήταν κάτι … λέω [παύση με συγκίνηση] δύο άνθρωποι, δύο άνθρωποι θα με αγαπήσουν και θα δουν ότι μπορώ να κάνω πράγματα. Έτσι φανταζόμουν πως είναι η οικογένεια.
Τι θα έπρεπε να γίνει από την πολιτεία
Τι θα έπρεπε να γίνει από την πολιτεία. Πολύ καλή ερώτηση. Καταρχάς δεν θα έπρεπε ούτε καν η πολιτεία να επιτρέψει να υπάρχουν ιδρύματα.
[απαλή μουσική]
Για μένα θα έπρεπε εξ αρχής η πολιτεία να έχει ένα καθεστώς… καθεστώς να το πω; τύπου οικογενειακού περιβάλλοντος, να φιλοξενεί τα άτομα που οι ίδιες οι μητέρες για τον χι, ψι, λόγο αναγκάζονται να εγκαταλείπουν τα παιδιά τους, να βοηθάει τις ίδιες τις μητέρες να προσεγγίσουν τα παιδιά τους, τα παιδιά να φιλοξενούνται σε οικογένειες, προσωρινά, και να υπάρχει μεγάλη βοήθεια στις μητέρες. Αυτό που είπα πριν.
Γιατί μία μητέρα που θα γεννήσει ένα παιδάκι με αναπηρία, δεν πρέπει να ξεχνάμε την περίοδο λοχείας που περνάει. Και σε όσες μανάδες [παύση] αδυνατούν να κρατήσουν το παιδί τους, αφού δίνονταν η κατάλληλη βοήθεια και βλέπαμε ότι, πάλι, για πολλούς και διαφόρους λόγους, δεν μπορεί να κρατήσει το παιδί της, θα έπρεπε κατευθείαν να γίνεται τοποθέτηση σε οικογένεια. Κάτω από συνθήκες ελέγχου και εκπαίδευσης. Γιατί το ιδρυματικό καθεστώς δεν εξυπηρετεί πουθενά. Ένα ίδρυμα είναι κακοποιητικό. Τελεία και παύλα.
[απαλή μουσική]
Αν θέλεις να ακούσεις και άλλες ιστορίες ακολούθησέ μας στο https://tandem-org.gr/αποϊδρυματοποίηση
Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» που συγχρηματοδοτούν δέκα κοινωφελείς οργανισμοί.
