Η αποϊδρυματοποίηση και η πρόληψη του ιδρυματισμού αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την προστασία των δικαιωμάτων κάθε παιδιού. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ο θεσμός της αναδοχής, που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να μεγαλώνουν σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον — και όχι σε ίδρυμα.
Ο θεσμός της Αναδοχής στην Ελλάδα
Η Ελλάδα προχώρησε, σε συνέχεια του Π.Δ 86/2009 «Οργάνωση και Λειτουργία του Θεσμού Αναδοχής Ανηλίκων» στη δόμηση ενός καινοτόμου νομικού πλαισίου για την παιδική προστασία (Ν.4538/2018).
Ο νόμος 4538/2018 (Φ.Ε.Κ Α΄Τ. 85/2018) καθορίζει το πλαίσιο των θεσμών παιδικής προστασίας της αναδοχής και υιοθεσίας. Βασικός σκοπός είναι η εναλλακτική φροντίδα των παιδιών (άρθρο 20, Διεθνής Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού) έναντι της ιδρυματικής.
Ο Νόμος καθορίζει τις προϋποθέσεις, τα κριτήρια και τις διαδικασίες που απαιτούνται για να γίνει κάποια / κάποιος ανάδοχος ή θετός γονέας, ενώ θέτει και το πλαίσιο της εποπτείας για την υποστήριξη των παιδιών και των αναδόχων και θετών γονέων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζοντας τη σημαντική επιρροή του θεσμού στην παιδική και κοινωνική ευημερία κάλεσε τα κράτη μέλη της να προβούν σε θεσμικές αλλαγές στα συστήματα πρόνοιας μέσω της δημιουργίας ενός ενιαίου ηλεκτρονικού συστήματος (Mapping 14 UNICEF ΟΔΗΓΌΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΏΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΟΧΉ Child Protection Systems in the EU. European Union Agency for Fundamental Rights, 2023), της χαρτογράφησης των δομών παιδικής προστασίας και της μείωσης του χρόνου παραμονής των παιδιών στα ιδρύματα (Mapping Child Protection Systems in the EU. European Union Agency for Fundamental Rights, 2023).
Τι είναι η Επαγγελματική Αναδοχή
Η επαγγελματική αναδοχή αποτελεί μια εξειδικευμένη μορφή αναδοχής και αφορά κυρίως παιδιά με αυξημένες ανάγκες υποστήριξης, όπως ανάπηρα παιδιά ή παιδιά με σύνθετες ανάγκες φροντίδας.
Οι επαγγελματίες ανάδοχοι γονείς εκπαιδεύονται, πιστοποιούνται και υποστηρίζονται συστηματικά, ώστε να μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά ένα σταθερό οικογενειακό περιβάλλον φροντίδας και ασφάλειας.
Η επαγγελματική αναδοχή είναι ένα κρίσιμο εργαλείο αποϊδρυματοποίησης, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε παιδιά που σε άλλη περίπτωση θα μεγάλωναν σε ιδρύματα, να ζήσουν μέσα σε μια οικογένεια, με σχέσεις, καθημερινότητα και ουσιαστική φροντίδα.
Μύθοι και πραγματικότητα γύρω από την Επαγγελματική Αναδοχή
«Για να φροντίσω ένα ανάπηρο παιδί πρέπει να έχω ιατρικές γνώσεις»
Η φροντίδα ενός ανάπηρου παιδιού συχνά συνδέεται με την αντίληψη ότι απαιτεί εξειδικευμένη ιατρική κατάρτιση. Στην πραγματικότητα, οι ανάδοχοι γονείς δεν χρειάζεται να είναι επαγγελματίες υγείας ή να διαθέτουν προηγούμενη ιατρική εμπειρία.
Αυτό που χρειάζεται είναι εκπαίδευση, υποστήριξη και η διάθεση να δημιουργηθεί μια σχέση φροντίδας και εμπιστοσύνης με το παιδί.
«Όλα τα ανάπηρα παιδιά χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο»
Η βλάβη των παιδιών μπορεί να είναι νοητική, αισθητηριακή ή κινητική και δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά. Πολλά παιδιά μπορεί να έχουν αόρατες βλάβες ή διαφορετικά επίπεδα λειτουργικότητας και αυτονομίας.
Δεν χρειάζονται όλα τα παιδιά τις ίδιες προσαρμογές ή την ίδια υποστήριξη στην καθημερινότητά τους. Οι ανάγκες κάθε παιδιού είναι μοναδικές και διαμορφώνονται ανάλογα με την προσωπικότητα, τις δυνατότητες και το περιβάλλον του.
Επομένως μπορεί να μην είναι αναγκαίο να γίνουν προσαρμογές στο σπίτι των αναδόχων γονέων.
«Δεν μπορώ να επικοινωνήσω με ένα αυτιστικό παιδί ή με ένα παιδί με ψυχική αναπηρία»
Όλα τα παιδιά επικοινωνούν — απλώς όχι πάντα με τον ίδιο τρόπο.
Κάποια παιδιά χρησιμοποιούν τον λόγο, ενώ άλλα εκφράζονται μέσα από κινήσεις, εικόνες, χειρονομίες, νοήματα ή τη γλώσσα του σώματος. Ακόμη και όταν δυσκολεύονται στην οπτική επαφή ή είναι υπερευαίσθητα στο άγγιγμα, μπορούν να δημιουργήσουν σχέσεις και να εκφράσουν ανάγκες, συναισθήματα και επιθυμίες.
Αυτό που έχει σημασία είναι να αναπτυχθεί σταδιακά μια σχέση που να βλέπει πρώτα το παιδί — και όχι τη βλάβη ή τη διάγνωση.
Κάθε παιδί χρειάζεται μια οικογένεια
Η επαγγελματική αναδοχή δεν είναι μόνο μια μορφή φροντίδας. Είναι μια πράξη συμπερίληψης, αποδοχής και κοινωνικής ευθύνης. Κάθε παιδί αξίζει να μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου νιώθει ασφάλεια, αγάπη και ότι ανήκει κάπου.
🌈 Γιατί η ζωή έξω από το ίδρυμα δεν πρέπει να είναι προνόμιο — αλλά δικαίωμα.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για την Επαγγελματική Αναδοχή, άκουσε 6ο podcast της σειράς μας «Τα ιδρύματα δεν είναι λύση»
Podcast #6 | Η ιστορία της Μαρίνας: Ο Ιάκωβος μας άλλαξε τη ζωή και ενημερώσου σε αυτόν τον σύνδεσμο.
Πηγές Άρθρου:
